In eyesonsuriname buigen wetenschappers, producers, journalisten, schrijvers, theatermakers en filosofen zich over de grote persoonlijke en maatschappelijke vragen van nu.

Journalist

In eyesonsuriname buigen wetenschappers, producers, journalisten, schrijvers, theatermakers en filosofen zich over de grote persoonlijke en maatschappelijke vragen van nu.

Paramaribo Suriname

De Italiaans-Amerikaanse econoom Mariana Mazzucato over hoe we het kapitalisme opnieuw kunnen inrichten.

Anton Foek


Amsterdam, 12 december 2021– Thuis hebben wij echt erg grote problemen: gemis van gevoel van eenheid, corruptie [ de bankrekening van een enkeling is belangrijker dan die van de staat, het land ], klimaatverandering, honger en ongelijkheid. Kunnen die opgelost worden door duurzaam ondernemen? 

Of moet ons systeem van het huidige kapitalisme fundamenteel veranderen? We hebben niet alleen te maken met klimaatverandering, maar met een klimaatnoodtoestand, een klimaatcrisis. Die kunnen we niet oplossen, als we iets anders niet erkennen: dat we met een crisis te maken hebben in onze vorm van kapitalisme. Het kapitalisme moet anders als we de klimaatcrisis willen aanpakken.

Je weet dat Greta Thunberg, de 16-jarige klimaatactiviste, altijd zegt dat als we het klimaat serieus zouden nemen, het zou voelen alsof ons huis in brand staat. Dan ga je niet overleggen hoe je eruit komt. Dan ga je naar buiten. Je pakt je kinderen en je foto’s en je verlaat het huis. Hoe zouden we kapitalisme kunnen vormgeven met datzelfde gevoel van noodzaak en crisis?

Bezoek Eyes on Suriname.com

De klimaatcrisis moet ons evenals de inrichting van ons land dwingen anders na te denken over groei, maar ook over ons huidige systeem. Want dat is kapot. Het is een crisis, een noodtoestand. Het huis staat in brand.”

Gezien de huidige problemen kun je zeker van een crisis spreken. Neem de organisatie van de financiële sector. Het meeste geld stroomt terug naar de financiële sector, in andere woorden, terug in vorm van financiële diensten, zoals verzekeringen en vastgoed. Het Engelse acroniem daarvoor is FIRE. Onze industriële sector herinvesteert de winsten steeds minder in onderzoek en ontwikkeling, in opleiding van werknemers en in productiecapaciteit. Ze kijken alleen naar de prijs van aandelen. Zo kopen ze vaak eigen aandelen terug om de prijzen van aandelen en opties te verhogen, en dus de betalingen aan de directie.

De overheid en de politiek zijn er door 30 jaar ideologisch gedachtegoed van overtuigd geraakt dat het enige wat je kan doen, is afwachten tot er een crisis komt, en dan de boel opruimen. Onder economen noemen we dat ‘het herstellen van de fouten in de markt’. 

Je moet dus eerst wachten tot de markt iets verpest. Of dat nu een financiële crisis is, of onvoldoende investeren in onderzoek, of in het voorkomen van milieuvervuiling. Je moet wachten. Herstellen, in staat stellen, risico’s wegnemen. Machteloos en saai dus. Alle woorden voor overheidsbeleid zijn saai. Zelfs de Centrale Banken, die het kapitalisme hebben gered, heten ‘kredietverlener in laatste instantie’. Je valt in slaap als je bedenkt wat de overheid doet.

Stel je eens voor hoe dat eruit zou zien. Hou de klimaatcrisis in gedachten en bedenk dan wat het betekent om het kapitalisme fundamenteel anders in te richten op het gebied van financiering, activiteiten in de publieke sector en de leiding van grote bedrijven. Dat hoeven we niet helemaal opnieuw uit te vinden.

Twee jaar geleden vierde de wereld de vijftigste verjaardag van de landing op de maan. Daarvoor had je niet alleen publieke activiteit nodig, van de NASA, maar ook veel investeringen uit de privésector. Het begon met een uitdaging en die zijn er tegenwoordig genoeg. Dat zijn de duurzaamheidsdoelen. Indertijd was het de ruimterace, toen de Spoetnik verscheen. John F. Kennedy zette die uitdaging om in een heel concrete missie. In één generatie heen en weer naar de maan. Hij was zo inspirerend dat studenten weer natuurkunde wilden studeren. Een conciërge bij de NASA voelde zich er ook bij betrokken dat er een man op de maan werd gezet. Er was veel activiteit voor nodig, op allerlei gebieden, niet alleen bij de NASA. Het ging om investeringen, innovatie, winst, op gebieden als voeding, materialen, textiel. De hele software-industrie ontstond door die missie. En het vereiste van de publieke sector, van de overheid, dat die over zijn eigen gedrag nadacht, over publiek-private samenwerking.

Advertisements

De overheid als inkoper. En de overheid koopt heel veel: ziekenhuisbedden, bureaus, al het materiaal voor wegen en infrastructuur. Daardoor werden experimenten van onderaf mogelijk om aan dat publieke doel te voldoen. Drie- tot vierhonderd projecten, problemen die opgelost moesten worden. Vele mislukten, maar er was de wil om te experimenteren, om onzekerheid te accepteren in de publieke sector, om een doel te bereiken en om inkoopbeleid, subsidies en leningen met de privésector in te zetten. Niet omdat je per se bedrijfsvriendelijk moet lijken of om bepaalde sectoren of een bepaald type onderneming te steunen, zoals startups of midden- en kleinbedrijf. Maar voor experimenten van onderop, leren door ervaring, risico’s nemen om een gezamenlijk doel te bereiken.

Stel je voor hoe het is om op die manier onze grootste problemen op te lossen. Of het nu gaat om ongelijkheid, honger of klimaat, en er inspirerende missies van te maken. Daar is inzet voor nodig van verschillende sectoren: publiek en privé. Van verschillende disciplines. Het gaat niet alleen om bètavakken. Het gaat ook om geesteswetenschappen, poëzie, creatieve beroepen. Vernieuwing in de filosofie om deze missies zo inspirerend mogelijk te maken. En om beleid minder een vorm van geld weggeven te laten zijn, maar meer een manier om te komen tot symbiotische, wederzijdse, niet-parasitaire publiek-private samenwerking.

Waarom gebruik ik het woord parasitair? Bedenk hoeveel geld er momenteel vanuit allerlei openbare fondsen naar zaken als gezondheidsinnovatie gaat. 

In de VS, bijvoorbeeld, dat een markteconomie zegt te zijn, wordt veel publiek geld gestoken in de ontwikkeling van gezondheidsinnovaties. Ook wel life-sciences genoemd. 39 miljard dollar is er vorig jaar uitgegeven door de National Institutes of Health om de farmaceutische industrie nieuwe geneesmiddelen te laten maken. Het prijsmechanisme voor die geneesmiddelen houdt geen rekening met die bijdrage van de belastingbetaler. Dat is niet de publiek-private samenwerking zoals ik die voor me zie als we het kapitalisme opnieuw vormgeven voor het klimaat.

In de ruimte is er veel publiek geld. Van de NASA, de ESA en het Chinese ruimteprogramma. Hoe kunnen we de ruimte als een nieuwe economie zien waar geen publiek geld wordt gegeven aan ondernemers als Elon Musk en anderen om in de ruimte te flirten, maar als we serieus nadenken over hoe zo’n samenwerking eruit zou zien? Waarbij de grote hoeveelheden publiek geld waar al die ondernemers op briljante wijze op kunnen surfen weer terugbetaald wordt uit die grote privé-winsten die gemaakt worden.

Als we niet over die details nadenken over die instrumenten van overheidsbeleid, over wat we ons voorstellen bij een sociaal contract om niet alleen de risico’s, maar ook de opbrengsten te socialiseren, lopen we een enorme kans mis. 

We hebben nu de kans het kapitalisme opnieuw vorm te geven en dat kan op veel verschillende manieren. De klimaatcrisis moet ons, evenals de monetaire en financiele situatie in Suriname, dwingen anders na te denken over groei. Maar ook over ons huidige systeem. 

Want dat is kapot. En de vraag is of het nog te redden valt. Het is een crisis, een noodtoestand. Ons huis, daar waar we thuis zijn, staat in brand.

Bezoek eyesonsuriname.com

Anton JieSamFoek

LET’S KEEP IN TOUCH!

The stories on antonfoek seem to delight the producers, readers and writers alike.
Presumably appealing to their diverse interests as a reflection of life itself.
I have had the privilege of looking after and reading several issues times and times over again. And on each occasion I have been struck by the breadth and unexpectedness of the topics that get pitched.
Somehow, they all fall in together to make a satisfying whole, leaving us readers behind with a hunger for more.

We don’t spam! Read our privacy policy for more info.

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.